Beiden behandelen de gevoelens, meningen en grenzen van de ander als gerechtvaardigd, ook als ze het niet eens zijn. Respect verdwijnt niet in een conflict. Juist niet in een conflict.

Beiden voelen zich veilig om de waarheid te zeggen: over gevoelens, fouten, behoeften. Vertrouwen betekent je partner niet hoeven te controleren. En ook geen aanleiding daartoe hebben.

Meningsverschillen zijn er in elke relatie, altijd. In gezonde worden ze bewerkt: besproken, aangepakt, opgelost (of je spreekt af het oneens te blijven). Zwijgen als straf, muren opwerpen en eindeloze cirkeldiscussies zijn niet „gewoon onze manier van ruziemaken”. Het zijn communicatiefouten.

Beiden behouden hun eigen vriendschappen, interesses en hun identiteit buiten de relatie. Een gezonde relatie verrijkt je leven, ze wordt niet de hele inhoud ervan. Partners die alles voor elkaar willen zijn, zijn niet romantisch, ze koersen af op een slopende, breekbare dynamiek.

Beiden voelen zich vrij om ja, nee of „nu niet” te zeggen, zonder angst voor schuldgevoel op bestelling, woede of gevolgen. Seksueel respect eindigt niet met een relatie. Er bestaat geen „intimiteitscontract” dat de noodzaak van doorlopende toestemming opheft.

Beslissingen worden samen genomen. Niemand domineert de relatie. Macht wordt niet als wapen gebruikt. Het compromis is echt wederzijds, geen toneelstuk van flexibiliteit door de persoon die altijd toegeeft.

Je bent niet bang voor je partner. Je loopt niet op eieren. Je repeteert gesprekken niet vooraf omdat je bang bent voor de reactie. Lichamelijke veiligheid is de basis, maar emotionele veiligheid telt enorm en wordt veel gemakkelijker over het hoofd gezien.

„Ik ben alleen jaloers omdat ik zo veel van je hou” is een van de gevaarlijkste zinnen in relaties. Jaloezie die zich uit als controlerend gedrag, als je telefoon doorzoeken, vriendschappen beperken of verantwoording eisen over waar je bent, is geen liefde. Het is onzekerheid: een probleem dat de persoon die haar voelt zelf moet oplossen, geen recht om jou te controleren.

Als een partner voortdurend je vriendenkring bekritiseert, elke keer ruzie begint als je je familie wilt zien of mokt tot je je plannen afzegt, is dat isolatie. Een klassiek patroon: steunnetwerken kappen, de enige sociale verbinding worden, afhankelijkheid vergroten. Het gebeurt stapje voor stapje, waardoor het bijna altijd pas achteraf opvalt.

Als iemand dingen die zijn gebeurd voortdurend ontkent, gebeurtenissen herinterpreteert zodat jij aan je geheugen twijfelt, of je zegt dat je „te gevoelig” bent of dat je het je maar inbeeldt als je zorgen uit. Gaslighting zorgt dat je je eigen waarneming minder en de versie van de werkelijkheid van je partner meer vertrouwt. Het is een vorm van psychische manipulatie, of het nu opzettelijk is of niet.

Minachting, spot, ogen rollen, neerbuigendheid, kleineren voor anderen is volgens onderzoeker John Gottman een van de sterkste voorspellers van het stranden van een relatie. Partners die elkaar met minachting behandelen, sturen een duidelijk signaal: ik respecteer je niet. Dat is een fundamenteel probleem.

Overweldigende aandacht, genegenheid en intensiteit aan het begin van een relatie, „Jij bent de enige die me ooit echt heeft begrepen”, heel vroege diepe liefdesverklaringen, de wens elk moment samen door te brengen. Lovebombing kan geweldig voelen. Het is ook een patroon dat vaak aan controle voorafgaat. De intensiteit is een middel om snel een band te scheppen, geen bewijs van diepgang.

Bedreigingen, uitgesproken of onuitgesproken, om je gedrag te sturen. „Als je weggaat, doe ik mezelf iets aan.” „Als je dat doet, vertel ik het aan iedereen.” „Je mag blij zijn dat er überhaupt iemand met jou wil zijn.” Dit zijn geen uitingen van liefde of kwetsbaarheid. Dit is dwang. Ze moeten serieus worden genomen en met passende hulp worden aangepakt (voor jou en voor de ander), niet met toegeven.

Duwen, vastgrijpen, slaan, ook maar één keer, ook „licht”, ook gevolgd door onmiddellijke verontschuldigingen, is geen relationele schommeling. Het is een overschreden grens. Onderzoek laat steeds weer zien dat lichamelijk geweld in relaties na verloop van tijd meestal erger wordt en zelden geïsoleerd optreedt. Als het is gebeurd, praat er dan alsjeblieft met iemand over.